डोंगरमौंदा हे महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील कुही तालुक्यातील एक महत्त्वाचे गाव आहे. हे गाव विदर्भ प्रदेशात येते तसेच नागपूर विभागाचा भाग आहे. गावामध्ये ग्रामपंचायत व्यवस्था कार्यरत असून स्थानिक विकास आणि प्रशासनाची जबाबदारी ग्रामपंचायतीमार्फत पार पाडली जाते.

डोंगरमौंदा हे नागपूर जिल्हा मुख्यालयापासून सुमारे 46 किलोमीटर पूर्वेस स्थित आहे. महाराष्ट्राची राजधानी मुंबईपासून हे गाव सुमारे 844 किलोमीटर अंतरावर आहे. कुही तालुक्याशी गावाचा दळणवळणाचा चांगला संपर्क आहे.

डोंगरमौंदा गावाचा पिन कोड 441202 असून त्याचे टपाल कार्यालय मांडळ येथे आहे. गावाचे प्रशासन ग्रामपंचायतीमार्फत चालवले जाते. स्थानिक विकासासाठी विविध शासकीय योजना येथे राबवल्या जातात.

डोंगरमौंदा गावाच्या आसपास अनेक लहान-मोठी गावे आहेत. या गावांशी सामाजिक, शैक्षणिक आणि आर्थिक संबंध प्रस्थापित झाले आहेत. शेती आणि स्थानिक व्यापारासाठी या गावांचा परस्पर संपर्क महत्त्वाचा आहे.

नागपूर हे गावाजवळील प्रमुख शहर असून कुही, उमरेड आणि भंडारा या भागांशी गावाचा संपर्क आहे. रस्तेमार्गे नियमित वाहतूक उपलब्ध असल्याने नागरिकांना प्रवासासाठी सोय होते.

डोंगरमौंदा गावाचा परिसर मुख्यतः कृषिप्रधान आहे. गावात शेतीयोग्य जमीन मोठ्या प्रमाणात असून नैसर्गिक वातावरण हे गावाचे वैशिष्ट्य आहे. पावसावर आणि उपलब्ध सिंचन साधनांवर आधारित शेती केली जाते.

गावाचे प्रशासन सरपंच आणि ग्रामपंचायतमार्फत चालवले जाते. स्थानिक स्वराज्य संस्थांमार्फत विविध विकासकामे राबविली जातात. शासनाच्या योजनांचा लाभ गावातील नागरिकांना उपलब्ध करून दिला जातो.

जनगणना 2011 नुसार डोंगरमौंदा गावाची एकूण लोकसंख्या 1237 आहे. यामध्ये 641 पुरुष आणि 596 महिलांचा समावेश आहे. गावात एकूण 274 कुटुंबे वास्तव्यास आहेत.

गावात 0 ते 6 वयोगटातील 133 मुले आहेत. त्यामध्ये 81 मुलगे आणि 52 मुलींचा समावेश आहे. बालविकासासाठी अंगणवाडी आणि शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध आहेत.

डोंगरमौंदा गावाचा एकूण साक्षरता दर सुमारे 66 टक्के आहे. गावातील एकूण 817 नागरिक साक्षर असून 377 महिला साक्षर आहेत. शिक्षणाबाबत जागरूकता वाढत असून साक्षरतेत सातत्याने सुधारणा होत आहे.

गावात शासकीय पूर्व प्राथमिक, प्राथमिक, माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षणाच्या सुविधा उपलब्ध आहेत. उच्च शिक्षणासाठी विद्यार्थी मांडळ, उमरेड आणि नागपूर येथे जातात. शिक्षणाबाबत गावात सकारात्मक वातावरण आहे.

गावात प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र तसेच पशुवैद्यकीय दवाखान्याची सुविधा उपलब्ध आहे. माता-बाल आरोग्य, लसीकरण आणि सामान्य आरोग्य सेवा गावकऱ्यांना उपलब्ध करून दिल्या जातात. विशेष उपचारांसाठी नागरिक नागपूर आणि उमरेड येथील रुग्णालयांचा लाभ घेतात.

गावात सार्वजनिक बस सेवा उपलब्ध आहे. जवळील रेल्वे स्थानक 10 किलोमीटरपेक्षा अधिक अंतरावर आहे. ऑटो आणि इतर खाजगी वाहतूक सुविधाही उपलब्ध आहेत.

डोंगरमौंदा गाव पक्के आणि कच्चे रस्ते तसेच अंतर्गत मार्गांनी जोडलेले आहे. गावातून नागपूर, कुही, उमरेड आणि भंडारा येथे रस्ते मार्गाने सहज पोहोचता येते.

गावातील सुमारे 55 टक्के लोकसंख्या विविध रोजगार आणि व्यवसायांमध्ये कार्यरत आहे. शेती, शेतीमजुरी, पशुपालन आणि लघुउद्योग हे रोजगाराचे प्रमुख स्रोत आहेत.

गावातील अर्थव्यवस्था मुख्यतः शेतीवर आधारित आहे. सोयाबीन, धान्य पिके आणि मिरची ही प्रमुख कृषी पिके आहेत. गावात सुमारे 266 हेक्टर क्षेत्र सिंचनाखाली असून शेती हा उत्पन्नाचा मुख्य आधार आहे.

डोंगरमौंदा गाव परिसर नैसर्गिक सौंदर्याने नटलेला असून हिरवळ आणि कृषी क्षेत्रासाठी ओळखला जातो. पावसाळ्यात परिसर अधिक हिरवागार आणि आकर्षक दिसतो.

गावात पिण्याचे शुद्ध पाणी, वीजपुरवठा, मोबाईल नेटवर्क, टपाल सेवा आणि अंगणवाडी सुविधा उपलब्ध आहेत. स्वच्छता अभियानांतर्गत गावाचा समावेश असून विविध शासकीय योजनांचा लाभ गावकऱ्यांना मिळत आहे.